Brim, Raft ve Skirt: Ne Zaman Kullanılır? Yapışma Yardımcıları Rehberi

🔧 Brim, Raft ve Skirt: Ne Zaman Kullanılır?

TL;DR: Skirt sadece nozzle'ı hazırlar ve seviye kontrol sağlar. Brim, baskının taban kenarına eklenen düz şeritle warping'i önler ve küçük parçaların yapışmasını artırır. Raft ise baskının altına tam bir platform ekler ve en iyi yapışmayı sağlar ama alt yüzey kalitesini düşürür. Çoğu baskı için brim yeterlidir; raft'ı sadece ciddi yapışma sorunlarında kullanın.

📋 İçindekiler

Yapışma Yardımcıları Nedir?
Skirt Detaylı İnceleme
Brim Detaylı İnceleme
Raft Detaylı İnceleme
Karşılaştırma Tablosu
Karar Ağacı: Hangisini Seçmeli?
Slicer Ayarları
Yazıcıya Göre Özel Notlar
SSS (Sıkça Sorulan Sorular)

🔍 Yapışma Yardımcıları Nedir?

3D baskıda en temel sorunlardan biri, baskının tablaya düzgün yapışmasıdır. Yapışma yetersiz olduğunda parça tableden kopabilir, köşeleri kalkabilir (warping) veya baskı tamamen başarısız olabilir.

Yapışma yardımcıları (adhesion helpers), slicer yazılımınızın baskınızın etrafına veya altına eklediği ek yapılardır. Üç temel tür vardır:

Skirt: Baskı etrafında çizilen çerçeve çizgileri
Brim: Baskının tabanına eklenen düz kenar
Raft: Baskının altına eklenen tam platform

Her birinin kendine özgü avantajları, dezavantajları ve ideal kullanım senaryoları vardır.

📏 Skirt Detaylı İnceleme

Skirt Nedir?

Skirt, baskınızın etrafında çizilen bir veya birkaç çerçeve çizgisidir. Baskıya dokunmaz ve yapışma sağlamaz. Tamamen hazırlık amaçlıdır.

Skirt Ne İşe Yarar?

Nozzle Hazırlama (Priming): Baskı başlamadan önce nozzle'dan filament akışını başlatır. Bu sayede asıl baskının ilk katmanı düzgün olur.
Tabla Seviyesi Kontrolü: Skirt çizgileri tablanın her bölgesindeki yapışmayı gözlemlemenizi sağlar. Bir köşede çizgi yapışmıyorsa, seviyeyi düzeltme şansınız olur.
Filament Akışı Doğrulama: Ekstrüzyon sorunlarını (tıkanma, yetersiz akış) baskıdan önce tespit edebilirsiniz.

Skirt Ayarları

Ayar	Önerilen Değer	Açıklama
Çizgi sayısı	2-3	Nozzle hazırlamak için yeterli
Mesafe (Offset)	3-10mm	Baskıdan ne kadar uzak
Katman sayısı	1	Genellikle tek katman yeterli

Skirt Ne Zaman Kullanılır?

Her baskıda kullanılabilir (varsayılan olarak aktif olmalıdır)
Yapışma sorunu olmayan baskılarda tek başına yeterlidir
Geniş tabanlı, warping riski düşük parçalarda idealdir

Skirt Ne Zaman Yetmez?

Küçük taban alanlı parçalarda
Uzun ve ince parçalarda
Warping'e eğilimli malzemelerde (ABS, ASA)
Tabla yapışması zaten sorunlu ise

🔲 Brim Detaylı İnceleme

Brim Nedir?

Brim, baskınızın taban kenarına eklenen düz bir şerittir. Baskının ilk katmanıyla aynı seviyede ve baskıya dokunur şekilde basılır. Bir şapkanın kenarı gibi düşünebilirsiniz.

Brim Ne Zaman Kullanılır?

Warping Riski Yüksek Olduğunda:
- ABS, ASA, Nylon gibi malzemeler
- Büyük ve düz taban alanları
- Kapalı ortam olmayan yazıcılar
Küçük Taban Alanı Olduğunda:
- İnce bacaklı modeller
- Küçük parçalar
- Tablaya az temas eden geometriler
Uzun ve İnce Parçalarda:
- Yüksek boy/taban oranı
- Kaldıraç etkisiyle tabladan kopma riski
Birden Fazla Küçük Parça Basarken:
- Her parçanın ayrı ayrı yapışmasını garantiler

Brim Genişliği Rehberi

Durum	Önerilen Brim Genişliği
Hafif warping riski	3-5mm
Orta warping riski	5-8mm
Yüksek warping riski	8-15mm
Küçük taban alanı	5-10mm
Çok ince/uzun parçalar	10-15mm

Brim Türleri

Outside Only (Sadece Dış)

Brim sadece baskının dış kenarına eklenir
Delikler ve iç boşluklar etkilenmez
Önerilen: Çoğu durumda bu seçenek yeterlidir
Kaldırması daha kolaydır

Everywhere (Her Yerde)

Brim hem iç hem dış kenarlara eklenir
Delik ve boşlukların içine de brim eklenir
Çok zor yapışma durumlarında kullanılır
Kaldırması daha zordur

Brim Kaldırma Teknikleri

Bıçak ile: İnce bir maket bıçağı veya spatula ile brim'i baskıdan ayırın
Pense ile: Brim kenarını pense ile tutup yavaşça sökün
Zımpara ile: Kalan brim izlerini ince zımpara (220-400 grit) ile temizleyin
Deburring aracı: Plastik kenar temizleme aracı çok etkilidir

💡 İpucu: Bazı slicer'larda "Brim Gap" (brim boşluğu) ayarı vardır. 0.1-0.2mm boşluk bırakarak brim'in daha kolay sökülmesini sağlayabilirsiniz.

🏗️ Raft Detaylı İnceleme

Raft Nedir?

Raft, baskınızın altına eklenen çok katmanlı tam bir platformdur. Baskı, raft'ın üzerine basılır ve baskı bittikten sonra raft sökülerek atılır.

Raft Yapısı

Raft genellikle üç bölümden oluşur:

Base Layer (Taban Katmanı): Kalın çizgilerle tablaya yapışır
Middle Layers (Orta Katmanlar): Raft'ın gövdesini oluşturur
Top Layers (Üst Katmanlar): Baskının oturacağı düz yüzey

Raft Ne Zaman Kullanılır?

Çok kötü tabla yapışması: Tabla düzgün değilse veya yüzey hasarlıysa
ABS/ASA baskı: Yüksek warping eğilimli malzemelerde
Düzensiz tabla: Cam tabla kırık veya eğriyse
Çok küçük taban alanı: Brim bile yeterli yapışma sağlamıyorsa
Hassas alt yüzey gerekmiyorsa: Alt yüzey kalitesi önemli değilse

Raft Avantajları

✅ Mükemmel yapışma sağlar
✅ Warping'i büyük ölçüde önler
✅ Tabla düzensizliklerini telafi eder
✅ İlk katman sorunlarını ortadan kaldırır

Raft Dezavantajları

❌ Malzeme israfı (önemli miktarda filament harcanır)
❌ Baskı süresi uzar
❌ Alt yüzey kalitesi düşer (raft dokusu kalır)
❌ Kaldırması zor olabilir
❌ Boyut doğruluğu azalabilir

Raft Ayarları

Ayar	Önerilen Değer	Açıklama
Air Gap (Hava Boşluğu)	0.15-0.25mm	Raft ile baskı arası mesafe
Top Layers	2-3	Üst katman sayısı
Base Layers	1-2	Taban katman sayısı
Raft Extra Margin	3-5mm	Baskıdan taşma miktarı

⚠️ Air Gap çok önemlidir: Çok düşük = raft sökmek imkansız. Çok yüksek = baskı raft'tan kopabilir.

📊 Karşılaştırma Tablosu

Özellik	Skirt	Brim	Raft
Yapışma desteği	❌ Yok	✅ Orta-İyi	✅ Çok İyi
Warping önleme	❌ Yok	✅ İyi	✅ Çok İyi
Malzeme israfı	Çok az	Az	Çok
Ek süre	~1 dk	~3-5 dk	~10-20 dk
Alt yüzey etkisi	Yok	Minimal	Belirgin
Kaldırma zorluğu	Kaldırılmaz	Kolay-Orta	Orta-Zor
Nozzle hazırlama	✅ Evet	✅ Evet	✅ Evet
Seviye kontrolü	✅ Evet	✅ Evet	Kısıtlı

🎯 Karar Ağacı: Hangisini Seçmeli?

Aşağıdaki karar sürecini takip edin:

1. Tabla yapışması iyi mi?

Evet → Skirt kullanın
Hayır → Sonraki soruya geçin

2. Warping riski var mı?

Hayır → Skirt yeterli
Hafif-Orta → Brim kullanın (5-8mm)
Yüksek → Geniş brim (10-15mm) veya raft kullanın

3. Parçanın taban alanı küçük mü?

Hayır → Skirt veya ince brim
Evet → Brim (8-10mm) kullanın

4. Alt yüzey kalitesi önemli mi?

Evet → Brim tercih edin (raft alt yüzeyi bozar)
Hayır → Raft kullanılabilir

5. Tabla düzgün mü?

Evet → Brim yeterli
Hayır → Raft kullanın (tabla düzensizliğini telafi eder)

Malzemeye Göre Genel Öneri

Malzeme	Varsayılan Öneri
PLA	Skirt (sorun varsa brim)
PETG	Skirt veya brim
ABS	Brim (kapalı ortamda) veya raft
ASA	Brim veya raft
TPU	Skirt (yapışması genellikle iyi)
Nylon	Brim veya raft

🖥️ Slicer Ayarları

Cura

Build Plate Adhesion Type: None / Skirt / Brim / Raft
Skirt ayarları: Skirt Line Count, Skirt Distance
Brim ayarları: Brim Width, Brim Line Count, Brim Only on Outside
Raft ayarları: Raft Air Gap, Raft Top Layers, Raft Extra Margin

PrusaSlicer / OrcaSlicer

Brim type: No brim / Outer brim only / Inner brim only / Outer and inner brim
Brim genişliği: mm cinsinden ayarlanır
Skirt: Skirt loops, Skirt distance, Skirt height
Raft ayarları: Raft layers, Raft contact distance

Bambu Studio

Brim type: Auto / No brim / Outer brim / Inner and outer brim
Auto seçeneği modele göre otomatik karar verir
Raft ayarları PrusaSlicer ile benzerdir

🖨️ Yazıcıya Göre Özel Notlar

Bambu Lab (X1C, P1S, A1)

Bambu Lab'ın PEI tablası çoğu malzeme için mükemmel yapışma sağlar
PLA için genellikle skirt yeterlidir
PETG için brim önerilir (PEI'ye çok yapışabilir, glue stick kullanın)
Auto brim özelliği genellikle doğru karar verir
Cool plate'de yapışma zorsa textured PEI plate kullanın

Creality (Ender 3, Ender 5, K1)

Cam tabla kullanıyorsanız yapışma yardımcısı (glue stick, hairspray) gerekebilir
PEI tablaya geçiş yapışma sorunlarını büyük ölçüde çözer
Ender 3'te tabla düzgünlüğü sorunlu olabilir → raft kullanılabilir
K1 serisi otomatik leveling ile brim genellikle yeterlidir

Prusa (MK3S+, MK4, Mini+)

Prusa'nın textured ve smooth PEI tablaları harika yapışma sağlar
Smooth PEI'de PETG doğrudan basmayın (yapışıp tabla hasar görebilir)
PLA için genellikle skirt yeterlidir
MK4'ün input shaper'ı ile brim genellikle daha iyi sonuç verir

💡 Yapışma İyileştirme İpuçları

Brim veya raft'a ihtiyaç duymadan yapışmayı artırmak için:

Tabla temizliği: IPA (izopropil alkol) ile düzenli temizleyin
Tabla sıcaklığı: Malzemeye uygun sıcaklık kullanın
İlk katman hızı: Düşük tutun (15-25 mm/s)
İlk katman yüksekliği: 0.2-0.3mm kullanın
İlk katman flow: %100-110 aralığında
Z-offset: İlk katman squish'ini doğru ayarlayın
Yapışma yardımcıları: Glue stick, hairspray veya özel 3D baskı yapıştırıcıları

❓ SSS (Sıkça Sorulan Sorular)

S: Brim ile raft arasında kararsızım, hangisini seçeyim?

C: Önce brim deneyin. Brim çoğu durumda yeterlidir ve daha az malzeme harcar. Brim işe yaramıyorsa raft'a geçin.

S: Skirt yerine her zaman brim kullansam olmaz mı?

C: Olur, ama gereksiz malzeme israfı ve kaldırma zahmeti olur. Yapışma sorunu yoksa skirt yeterlidir.

S: Brim baskının boyutunu etkiler mi?

C: Brim baskının dışına eklenir, boyutunu etkilemez. Ancak kaldırırken dikkatli olmazsanız taban kenarını çizebilirsiniz.

S: Raft'ın alt yüzeye etkisi nasıl minimize edilir?

C: Air gap değerini artırarak (0.2-0.3mm) raft izini azaltabilirsiniz. Ayrıca raft top layers sayısını artırmak (3-4) daha düz bir yüzey sağlar.

S: PLA için raft gerekli mi?

C: Genellikle hayır. PLA, warping eğilimi en düşük malzemedir. Temiz bir PEI tablada skirt bile yeterlidir. Sadece çok küçük taban alanı olan parçalarda brim düşünebilirsiniz.

S: Brim gap nedir?

C: Brim ile baskı arasında bırakılan küçük boşluktur (0.1-0.2mm). Bu boşluk sayesinde brim çok daha kolay sökülebilir. Cura'da "Brim Gap" olarak, PrusaSlicer'da henüz resmi destek yoktur.

📚 İlgili Rehberler

Bu rehber 3D-labX topluluğu tarafından hazırlanmıştır. Sorularınız için Topluluk Forumu sayfamızı ziyaret edin.

Brim, Raft ve Skirt: Ne Zaman Kullanılır? Yapışma Yardımcıları Rehberi