Destek Yapıları (Support) Optimizasyonu: Kolay Söküm ve Temiz Yüzey Rehberi

🔧 Destek Yapıları (Support) Optimizasyonu Rehberi

TL;DR: 45 dereceden daha dik açılı çıkıntılar (overhang) destek yapısı gerektirir. Tree support, düz yüzeylerde iz bırakmaz ve daha az malzeme kullanır. Interface katmanları (1-2 adet) destek ile baskı arasındaki yüzey kalitesini artırır. Support Z distance'ı 0.15-0.2mm tutarak kolay söküm sağlayabilirsiniz. Destek ihtiyacını azaltmak için modeli döndürmeyi ve chamfer eklemeyi düşünün.

---

📋 İçindekiler

1. Support Nedir ve Neden Gerekli?
2. 45 Derece Kuralı
3. Support Türleri
4. Interface Katmanları
5. Support Density ve Mesafe Ayarları
6. Kolay Söküm İpuçları
7. Çözünür Destek Malzemeleri
8. Destek İhtiyacını Azaltma
9. Slicer Ayarları
10. Yazıcıya Göre Özel Notlar
11. SSS

---

🔍 Support Nedir ve Neden Gerekli?

3D yazıcılar katman katman baskı yapar ve her yeni katman, altındaki katmanın üzerine yerleşir. Ancak bazı tasarımlarda katmanın altında hiçbir şey yoktur - bu duruma overhang (çıkıntı) denir.

Plastik havada asılı kalamayacağı için, bu boşluktaki bölgelere geçici destek yapıları eklenir. Baskı tamamlandıktan sonra bu destekler sökülerek atılır.

Support Olmadan Ne Olur?

• Sarkan plastik spaghetti gibi dağılır
• Yüzey kalitesi ciddi şekilde bozulur
• Parça yapısal olarak zayıf olur
• Köprü (bridge) mesafesi aşıldığında çökme meydana gelir

---

📐 45 Derece Kuralı

3D baskıda genel kural: 45 dereceden daha dik açılı çıkıntılar destek gerektirir.

Neden 45 Derece?

Her yeni katman, alttaki katmandan belirli bir miktar dışarı taşabilir. 45 derecelik açıda, yeni katmanın yaklaşık %50'si alttaki katmanla örtüşür. Bu, çoğu malzeme ve yazıcı için yeterli destek sağlar.

Açıya Göre Davranış

Açı	Durum	Support Gerekli mi?
0-25°	Hafif eğim	❌ Hayır
25-45°	Orta eğim	⚠️ Genellikle hayır
45-60°	Dik eğim	✅ Önerilir
60-90°	Çok dik / dikey	✅ Kesinlikle gerekli
90°+	Ters çıkıntı	✅ Zorunlu

Malzemeye Göre Farklar

• PLA: 50-55° ye kadar desteksiz basabilir (soğuk durumda sert)
• PETG: 40-45° sınır (PLA'dan daha yumuşak)
• ABS: 45° standart sınır
• TPU: 35-40° (esnek malzeme daha erken sarkar)

---

🌳 Support Türleri

1. Normal / Lines Support (Çizgi Destek)

En temel destek türüdür. Düz çizgiler veya grid (ızgara) şeklinde oluşturulur.

Avantajları:

• Basit ve güvenilir
• Her slicer'da mevcuttur
• Hesaplaması hızlı

Dezavantajları:

• Çok malzeme kullanır
• Yüzeyde belirgin izler bırakır
• Sökmesi zor olabilir
• İç boşluklara erişim zorluğu

2. Tree Support (Ağaç Destek)

Bir ağacın dalları gibi tabandan başlayıp çıkıntılara ulaşan yapılardır. Cura'da popülerleşmiş, artık çoğu slicer'da mevcuttur.

Avantajları:

• ✅ Düz yüzeylere değmez (iz bırakmaz)
• ✅ Daha az malzeme kullanır (%30-50 tasarruf)
• ✅ Sökmesi çok daha kolay
• ✅ İç boşluklara dallanarak ulaşabilir

Dezavantajları:

• ❌ Slicelama süresi daha uzun
• ❌ Çok geniş düz overhang'lerde yetersiz kalabilir
• ❌ Bazı geometrilerde kararsız olabilir

3. Organic Support (Organik Destek)

PrusaSlicer ve OrcaSlicer'da bulunan gelişmiş destek türüdür. Tree support'un evrimleşmiş halidir.

Avantajları:

• ✅ Çok az malzeme kullanır
• ✅ Sökmesi en kolay destek türü
• ✅ Yüzey izleri minimal
• ✅ Estetik olarak daha düzgün

Dezavantajları:

• ❌ Slicelama süresi en uzun
• ❌ Her geometri için uygun değil
• ❌ Bazı durumlarda stabilitesi düşük

4. Paint-on Support (Manuel Destek)

Kullanıcının 3D model üzerinde fırça ile support bölgelerini belirlemesidir.

Avantajları:

• ✅ Tam kontrol sağlar
• ✅ Gereksiz supportları ortadan kaldırır
• ✅ Kritik yüzeyleri koruyabilirsiniz
• ✅ Support blocker ile birlikte çok güçlü

Dezavantajları:

• ❌ Zaman alır
• ❌ Deneyim gerektirir
• ❌ Her parça için manuel ayar

Kullanım: PrusaSlicer/OrcaSlicer'da modele sağ tıklayıp "Paint-on supports" seçin. Yeşil fırça ile support ekleyin, kırmızı fırça ile support'u engelleyin.

---

🔗 Interface (Arayüz) Katmanları

Interface katmanları, support yapısı ile asıl baskı arasında yer alan özel katmanlardır. Bu katmanlar daha yoğun basılır ve daha düz bir yüzey oluşturur.

Neden Önemli?

Normal support, seyrek çizgilerden oluşur. Bu çizgilerin arasında boşluklar vardır. Baskının ilk katmanı bu boşlukların üzerine oturduğunda, boşluklara sarkar ve pürüzlü bir yüzey oluşur. Interface katmanları bu boşlukları doldurur.

Önerilen Ayarlar

Ayar	Değer	Açıklama
Interface katman sayısı	1-2	Genellikle 2 yeterli
Interface yoğunluğu	%80-100	Düz yüzey için yüksek
Interface pattern	Lines veya Concentric	Düz yüzey sağlar
Top interface	✅ Açık	Baskı-support arası
Bottom interface	İsteğe bağlı	Support-baskı arası

Interface İle ve Olmadan Fark

• Interface olmadan: Pürüzlü, dalgalı yüzey. Support izleri çok belirgin.
• 1 katman interface: Belirgin iyileşme, hafif pürüz.
• 2 katman interface: Düzgün yüzey, minimal iz.

---

📏 Support Density ve Mesafe Ayarları

Support Density (Yoğunluk)

Support yoğunluğu, destek yapısının ne kadar dolu olduğunu belirler.

Yoğunluk	Kullanım	Avantaj	Dezavantaj
%5-10	Kolay geometriler	Az malzeme, kolay söküm	Yetersiz destek olabilir
%15-20	Genel kullanım	Dengeli	-
%25-30	Zor geometriler	Güçlü destek	Sökmesi zor
%40+	Kritik yüzeyler	Mükemmel destek	Çok malzeme, zor söküm

Genel öneri: %15-20 çoğu baskı için idealdir.

Support Z Distance (Z Mesafesi)

Support'un üst yüzeyi ile baskının alt yüzeyi arasındaki dikey mesafedir. Bu ayar, destek sökümünü en çok etkileyen parametredir.

Z Distance	Sonuç
0.05-0.1mm	Çok sıkı yapışma, zor söküm, iyi yüzey
0.15-0.2mm	Dengeli, kolay söküm, kabul edilebilir yüzey
0.25-0.3mm	Çok kolay söküm, yüzey kalitesi düşer

Önerilen: Genellikle 1 katman yüksekliği (0.2mm) idealdir.

Support X/Y Distance

Support'un baskıdan yatay eksendeki mesafesidir.

• Küçük mesafe (0.4-0.6mm): Daha iyi destek, sökmesi zor
• Büyük mesafe (0.8-1.2mm): Kolay söküm, destek yetersiz kalabilir
• Önerilen: 0.6-0.8mm (2x nozzle çapı)

---

🛠️ Kolay Söküm İçin İpuçları

1. Doğru Z Distance Kullanın

• En etkili yöntem: Z distance'ı 1 katman yüksekliğine eşitleyin
• PLA için 0.2mm genellikle mükemmeldir
• PETG için 0.25mm daha iyi olabilir (yapışkan malzeme)

2. Interface Katmanları Kullanın

• 1-2 interface katmanı hem yüzey kalitesini artırır hem de daha temiz ayrılma sağlar
• Interface malzemesi farklı olabilir (çözünür malzeme)

3. Düşük Yoğunluk Tercih Edin

• %15-20 yoğunluk çoğu durumda yeterli
• Daha az malzeme = daha az yapışma noktası = kolay söküm

4. Support Blocker Kullanın

• Kritik yüzeylerde support'u engelleyin
• Yazıcının köprü (bridge) yapabildiği mesafelerde support gereksiz
• PrusaSlicer/OrcaSlicer: Sağ tık → Add support blocker

5. Söküm Araçları

• İğne burunlu pense
• Küçük düz tornavida
• Plastik spatula
• Deburring aracı (kenar temizleme)
• Jilet veya maket bıçağı (dikkatli kullanın)

6. Soğutma Yöntemi

• Baskıyı donduruculara koyun (30 dk)
• Soğuyan plastik büzülür ve support gevşer
• Özellikle PETG ve ABS için etkili

---

💧 Çözünür Destek Malzemeleri

PVA (Polyvinyl Alcohol)

• Çözücü: Su (ılık su, 40-60°C)
• Uyumlu: PLA, PETG
• Çözünme süresi: 4-24 saat (geometriye bağlı)
• Avantaj: Mükemmel yüzey, sıfır söküm zahmeti
• Dezavantaj: Pahalı, neme hassas, yavaş baskı

HIPS (High Impact Polystyrene)

• Çözücü: D-Limonene
• Uyumlu: ABS, ASA
• Çözünme süresi: 12-48 saat
• Avantaj: ABS ile mükemmel uyum
• Dezavantaj: D-Limonene pahalı ve kokulu

Kullanım Şartları

• Dual extruder veya multi-material yazıcı gerekli
• Bambu Lab AMS ile PVA kullanılabilir
• Prusa MMU ile HIPS veya PVA
• Çözünür malzeme genellikle sadece interface katmanı olarak kullanılır (maliyet tasarrufu)

---

🔄 Destek İhtiyacını Azaltma

En iyi support, hiç support kullanmamaktır. Aşağıdaki tekniklerle support ihtiyacını minimize edebilirsiniz:

1. Model Yönlendirme (Orientation)

Modeli tablada farklı açılarda konumlandırarak overhang'leri azaltabilirsiniz. Slicer'da modeli döndürerek en az support gerektiren yönü bulun.

Örnek: Bir "T" şeklindeki parçayı dik basmak yerine yatay basarsanız support gerekmez.

2. 45° Kuralını Tasarımda Kullanın

Model tasarlarken tüm açıları 45° altında tutmaya çalışın. Dik kenarları 45° chamfer ile yumuşatın.

3. Köprü (Bridge) Tercih Edin

İki destek noktası arasındaki mesafe kısaysa, yazıcı köprü yapabilir. Çoğu yazıcı 30-50mm arasını desteksiz köprüleyebilir.

Bridge ayarları:

• Fan: %100 (maksimum soğutma)
• Hız: 20-30 mm/s (yavaş)
• Flow: %90-95 (hafif düşük)

4. Chamfer ve Fillet Kullanın

• Chamfer: 45° açılı kenar kesimi (support ihtiyacını ortadan kaldırır)
• Fillet: Yuvarlatılmış kenar (kısmen support azaltır)

5. Modeli Parçalara Bölün

Karmaşık bir modeli support gerektirmeyen parçalara bölüp ayrı basın, sonra yapıştırın.

---

🖥️ Slicer Ayarları

Cura

• Support Type: Normal / Tree
• Support Density: %15-20
• Support Z Distance: 0.2mm
• Support X/Y Distance: 0.7mm
• Support Interface: Enable
• Support Interface Density: %80
• Support Overhang Angle: 45-50°

PrusaSlicer / OrcaSlicer

• Support Style: Grid / Snug / Organic
• Support on build plate only / Everywhere
• Support Density: %15-20
• Contact Z Distance: 0.2mm (1 katman)
• Support Interface Layers: 2
• Support Interface Pattern: Rectilinear
• Paint-on Supports: Sağ tık → Paint-on supports

Bambu Studio

• Support Type: Normal / Tree (Auto)
• Support Threshold Angle: 45°
• Support Density: %15
• Support Interface: Enable (2 katman)
• Tree support branch angle, diameter ayarlanabilir

---

🖨️ Yazıcıya Göre Özel Notlar

Bambu Lab (X1C, P1S, A1)

• Tree support mükemmel çalışır (hızlı işlemci)
• AMS ile PVA çözünür support kullanılabilir
• Bambu Studio'daki auto support genellikle doğru kararlar verir
• X1C'de çok malzemeli support için AMS avantajı büyük
• Organic support hızlı slicelenir (güçlü donanım)

Creality (Ender 3, Ender 5, K1)

• Cura'da tree support önerilir
• Ender 3'te çözünür support için dual extruder gerekli (donanım yükseltmesi)
• K1 serisi hızlı baskı ile tree support iyi sonuç verir
• Part cooling fanının yeterli olduğundan emin olun (overhang kalitesi için)

Prusa (MK3S+, MK4, Mini+)

• PrusaSlicer'da organic support mükemmel
• MMU2S ile PVA/HIPS çözünür support
• Paint-on support özelliği çok gelişmiş
• MK4'te input shaper ile support baskı hızı artırılabilir

---

❓ SSS (Sıkça Sorulan Sorular)

S: Tree support mu normal support mu kullanmalıyım?

C: Genel kural: düz geniş overhang'ler için normal support, karmaşık geometriler ve iç boşluklar için tree support. Yüzey kalitesi öncelikse tree support.

S: Support sökerken parça kırıldı, ne yapmalıyım?

C: Z distance'ı artırın (0.25-0.3mm), yoğunluğu azaltın (%10-15), ve support sökerken parçayı sıcak suya batırın (PLA için ~60°C).

S: "Support on build plate only" ne zaman kullanılır?

C: Model'in alt kısımlarında support gerekiyorsa ve üst kısımlarda support istemiyorsanız. Ancak iç boşluklardaki overhang'ler desteksiz kalır.

S: Support interface ne kadar fark yaratır?

C: Çok büyük fark. Interface olmadan yüzey pürüzlü ve dalgalı olur. 2 katman interface ile neredeyse normal yüzey kalitesi elde edilir.

S: Çözünür support maliyetine değer mi?

C: Karmaşık geometrilerde ve seri üretimde kesinlikle evet. Hobi kullanımında, tree support + iyi Z distance çoğu durumda yeterlidir.

S: Support pattern olarak hangisini seçmeliyim?

C: Lines/Rectilinear en yaygın ve güvenilir. Grid daha güçlü ama sökmesi zor. Zig-zag sökmesi kolay ama daha az dayanıklı.

---

📚 İlgili Rehberler

• Flow Kalibrasyonu Rehberi
• Brim, Raft ve Skirt Rehberi
• PETG Baskı Sorunları ve Çözüm Rehberi
• Çok Renkli Baskı Sorunları

---

Bu rehber 3D-labX topluluğu tarafından hazırlanmıştır. Sorularınız için Topluluk Forumu sayfamızı ziyaret edin.