3D Baskıda Katman Kayması (Layer Shifting): Nedenleri ve Kesin Çözümler

Hızlı Çözüm (TL;DR)

Katman kayması genellikle gevşek kayışlar, aşırı baskı hızı veya motor sorunları kaynaklıdır. İlk adım olarak X ve Y kayışlarınızı kontrol edin, baskı hızını %20 düşürün ve motorların aşırı ısınıp ısınmadığına bakın.

---

Katman Kayması Nedir?

Katman kayması (Layer Shifting), 3D baskı sırasında yazıcının baskı kafasının olması gereken konumdan sapması sonucu oluşan bir hatadır. Baskı, belirli bir katmandan sonra X veya Y ekseninde kaymış gibi görünür — sanki biri modeli yandan itmiş gibi.

Bu sorun hem estetik hem yapısal olarak baskıyı kullanılamaz hale getirir.

Belirtileri

• Baskının ortasından itibaren katmanlar yana kayar
• Merdiven basamağı görünümü oluşur
• Genellikle tek eksende (X veya Y) kayma olur
• Bazen baskı tamamen sola/sağa kayar ve devam eder

---

7 Temel Neden ve Çözümleri

1. 🔩 Gevşek Kayışlar

En yaygın neden. Kayışlar zamanla gevşer ve motor hareketi baskı kafasına tam iletilmez.

Kontrol: Kayışa parmağınızla bastırın. Eğer 5mm'den fazla hareket ediyorsa gevşektir.

Çözüm Adımları:

1. Yazıcıyı kapatın
2. X ve Y ekseni kayışlarını bulun
3. Gergi vidasını sıkarak kayışı gerginleştirin
4. Kayış parmakla çekildiğinde "tıng" sesi çıkarmalı
5. Aşırı sıkmayın — kayış kopabilir veya rulmanlar zorlanabilir

Yazıcıya Göre Not:

• Ender 3: Kayış gergisi alüminyum upgrade ile değiştirilebilir
• Bambu Lab: Kayışlar fabrikada ayarlanmıştır, nadiren sorun olur
• Prusa: Kayış gerginliği firmware üzerinden ölçülebilir

---

2. ⚡ Aşırı Baskı Hızı

Çok hızlı baskıda motor adımları kaçırabilir. Özellikle ağır direct drive hotend'lerde sorun büyür.

Çözüm Adımları:

1. Baskı hızını %20-30 düşürün
2. İvmelenme (acceleration) değerini 500-1000 mm/s² yapın
3. Jerk/junction deviation değerlerini düşürün
4. Sorun devam ederse hızı 40-50 mm/s'e indirin ve artırarak test edin

Slicer Ayarları:

• Cura: Print Speed → 50 mm/s, Acceleration → 500 mm/s²
• PrusaSlicer: Speed → Perimeters: 45, Infill: 60
• OrcaSlicer: Speed → Outer wall: 40, Inner wall: 60

---

3. 🌡️ Motor ve Sürücü Aşırı Isınması

Step motor sürücüleri aşırı ısınırsa termal koruma devreye girer ve motor adım kaçırır.

Belirtiler: Baskının ilerleyen saatlerinde kayma başlar, ilk katmanlar normal görünür.

Çözüm Adımları:

1. Anakart üzerindeki motor sürücülerini kontrol edin (parmakla dokunun — yakıcı sıcaksa sorun budur)
2. Anakart fanının çalıştığını kontrol edin
3. Anakart kasası havalandırmasını iyileştirin
4. TMC2209 gibi modern sessiz sürücülere geçiş yapın (Ender 3 için)

---

4. 🔌 Kablo Takılması veya Sürtünmesi

Baskı kafası kabloları bir yere takılırsa hareket engellenir ve kayma oluşur.

Çözüm Adımları:

1. Baskı sırasında kabloları gözlemleyin
2. Kablo kanalı veya kablo zinciri takın
3. Kabloların çerçeveye veya modele sürtmediğinden emin olun
4. Kabloları zip-tie ile düzenleyin ama çok sıkmayın

---

5. 🪨 Mekanik Engel veya Yabancı Cisim

Raylarda veya kayış yolunda bir engel varsa kafa takılır.

Çözüm Adımları:

1. Yazıcıyı kapatın ve kafayı elle X/Y'de hareket ettirin
2. Herhangi bir tutukluk hissediyorsanız rayları temizleyin
3. Lineer raylara uygun yağ (beyaz lityum gres) sürün
4. Vida veya somun düşmüş mü kontrol edin

---

6. ⚙️ Motor Akım Yetersizliği (Vref Ayarı)

Motor sürücü akımı (Vref) düşükse motor yeterli tork üretemez.

Çözüm Adımları:

1. Anakart üzerindeki sürücü potansiyometrelerini bulun
2. Multimetre ile Vref değerini ölçün
3. Tipik değerler:
   • A4988: 0.6-0.9V
   • TMC2208/2209: 0.8-1.2V
4. Küçük tornavida ile potansiyometreyi saat yönünde çevirerek artırın
5. Çok artırmayın — motor aşırı ısınır

⚠️ Uyarı: Bambu Lab ve Prusa kullanıcıları bu ayarı yapmamalıdır, firmware otomatik yönetir.

---

7. 📐 Çarpışma Algılama Sorunu (Bambu Lab)

Bambu Lab yazıcılarda "vibration compensation" veya çarpışma algılama bazen yanlış tetiklenir.

Çözüm Adımları:

1. Bambu Studio'da "Flow Dynamics Calibration" yapın
2. "Vibration Compensation" değerlerini kontrol edin
3. Bambu Handy App > Cihaz Ayarları > Çarpışma Algılama kapatın (test için)
4. Sorun düzelirse, tekrar açıp hassasiyeti ayarlayın

---

Önleme İpuçları

✅ Her 100 saat baskıda kayış gerginliğini kontrol edin
✅ Baskı hızını modele göre ayarlayın (ince detaylar = düşük hız)
✅ Motor sürücü fanının temiz ve çalışır durumda olduğundan emin olun
✅ Kabloları düzenli tutun
✅ Rayları ayda bir temizleyin ve yağlayın

---

Sıkça Sorulan Sorular

S: Katman kayması hep aynı yükseklikte mi olur?
Her zaman değil. Kayış gevşekliğinde rastgele olur, kablo takılmasında belirli bir yükseklikte tekrarlar.

S: Tek eksende kayma var, diğeri normal. Neden?
Sorun sadece kayan eksenin kayışı, motoru veya kablolarındadır. Diğer eksene dokunmanıza gerek yok.

S: Katman kayması ve Z-wobble aynı şey mi?
Hayır. Katman kayması X/Y ekseninde olur. Z-wobble ise Z eksenindeki dalgalanmadır ve farklı nedenleri vardır.

---

İlgili Rehberler

• 3D Yazıcı Bakımı: Kapsamlı Rehber
• Nozzle Tıkanıklığı Çözüm Rehberi
• İlk Katman Yapışma Sorunu