3D Baskıda Yetersiz Ekstrüzyon (Under-Extrusion): Tanı ve Çözüm Rehberi

Hızlı Çözüm (TL;DR)

Yetersiz ekstrüzyon genellikle kısmi nozzle tıkanıklığı, düşük sıcaklık veya yanlış E-step değeri kaynaklıdır. İlk adım: nozzle sıcaklığını 5-10°C artırın. Düzelmezse E-step kalibrasyonu yapın.

---

Yetersiz Ekstrüzyon Nedir?

Yetersiz ekstrüzyon (Under-extrusion), yazıcının olması gerekenden daha az filament çıkarması durumudur. Sonuç: ince duvarlar, görünür boşluklar, zayıf katman yapışması ve kırılgan baskılar.

Belirtileri

• Duvarlar olması gerekenden ince
• İnfill hatları arasında boşluk var
• Katmanlar arası yapışma zayıf (elle koparılabilir)
• Üst yüzey tam kapanmıyor (delikli görünüm)
• Baskı genel olarak zayıf ve kırılgan

---

8 Temel Neden ve Çözümleri

1. 🔥 Düşük Nozzle Sıcaklığı

Sıcaklık yetersizse filament tam eriyemez ve akış azalır.

Çözüm Adımları:

1. Nozzle sıcaklığını 5-10°C artırın
2. Sıcaklık kulesi (temp tower) testi yapın
3. Filament üreticisinin önerdiği aralığın üst sınırını deneyin

Filament Bazlı Öneriler:

Filament	Minimum	Önerilen	Maksimum
PLA	190°C	205-215°C	230°C
PETG	220°C	235-245°C	260°C
ABS	220°C	240-250°C	270°C
TPU	210°C	225-235°C	250°C

---

2. 🧹 Kısmi Nozzle Tıkanıklığı

Nozzle tamamen tıkanmamış ama içinde kalıntı var. Filament geçiyor ama akış kısıtlı.

Belirtiler: Bazen normal, bazen az ekstrüzyon. Düzensiz hatlar.

Çözüm Adımları:

1. Cold Pull (Atom Çekme): Nozzle'ı 250°C'ye ısıtın → filament itin → 90°C'ye düşürün → hızla çekin
2. 3-5 kez tekrarlayın (çıkan filament temiz ve sivriyse tıkanıklık gitti)
3. Temizleme iğnesi (0.3-0.4mm) ile nozzle ucunu temizleyin
4. Sorun devam ederse nozzle değiştirin

---

3. ⚙️ Yanlış E-step Kalibrasyonu

Extruder'ın motor başına ne kadar filament itmesi gerektiğini tanımlayan E-step değeri yanlışsa sürekli az/çok ekstrüzyon olur.

E-step Kalibrasyonu Adımları:

1. Filamenti nozzle girişinden 120mm yukarıda işaretleyin
2. Terminalde: G1 E100 F100 (100mm filament it komutu)
3. Kalan mesafeyi ölçün. Örnek: 15mm kaldıysa 105mm itmiş demek
4. Mevcut E-step değerini okuyun: M503 → M92 satırına bakın
5. Yeni değer = Mevcut E-step × (100 / Gerçek ölçüm)
6. Kaydedin: M92 E[yeni_değer] → M500

Örnek Hesaplama:

• Mevcut E-step: 93
• İstenen: 100mm, Gerçek: 95mm
• Yeni = 93 × (100/95) = 97.89

---

4. 📏 Yanlış Filament Çapı Ayarı

Slicer'da filament çapı 2.85mm ayarlıysa ama 1.75mm filament kullanıyorsanız, yazıcı çok az filament iter.

Çözüm:

1. Slicer'da filament çapını kontrol edin
2. Cura: Settings → Material → Diameter: 1.75
3. PrusaSlicer: Filament Settings → Filament → Diameter: 1.75
4. Dijital kumpas ile gerçek filament çapını ölçün (3 farklı noktadan)
5. Ortalama değeri slicer'a girin (örn: 1.73mm)

---

5. 🦷 Aşınmış Extruder Dişlisi

Extruder dişlisi zamanla aşınır ve filamenti kavrayamaz hale gelir.

Belirtiler:

• Extruder'dan "tık-tık" sesi gelir
• Filament üzerinde ezilme/yontulma izleri
• Filament tozu birikimi

Çözüm Adımları:

1. Extruder dişlisini çıkarın ve inceleyin
2. Dişler düzleşmişse yeni dişli takın
3. Çelik dişli yerine hardened steel veya dual-gear extruder upgrade yapın
4. Dişli basıncını (tension) kontrol edin — çok sıkı filamenti ezer, gevşek kavrayamaz

---

6. 🔄 Bowden Tube Sorunu

Bowden tube'da boşluk, bükülme veya aşınma varsa filament direnci artar.

Çözüm Adımları:

1. Bowden tube'u çıkarın ve düz bir yüzeyde kontrol edin
2. İç çapın düzgün olduğunu kontrol edin (filament rahatça kaymalı)
3. Uçları temiz ve düz kesilmiş olmalı — Capricorn tube kesici kullanın
4. Tube hotend'e tam oturmalı — boşluk tıkanıklığa yol açar
5. Capricorn PTFE tube'a geçiş yapın (daha dar tolerans, daha az sürtünme)

---

7. 💨 Yetersiz Soğutma (Heat Creep)

Hotend üst kısmının aşırı ısınması filamenti erken eritir ve tıkanıklık yaratır.

Belirtiler: Uzun baskılarda sorun başlar. İlk 1-2 saat normal, sonra azalır.

Çözüm Adımları:

1. Hotend fanının (küçük fan) çalışıp çalışmadığını kontrol edin
2. Heat break'in temiz ve düzgün takılı olduğunu doğrulayın
3. Termal macun yenileyin
4. All-metal hotend kullanıyorsanız retraction mesafesini 1-2mm'de tutun
5. Ortam sıcaklığı çok yüksekse (35°C+) ek fan ekleyin

---

8. 🌀 Flow Rate Düşüklüğü

Slicer'daki flow rate (akış oranı) çok düşükse yetersiz ekstrüzyon olur.

Çözüm Adımları:

1. Flow rate'i kontrol edin — varsayılan %100 olmalı
2. Test küpü basın: tek duvar, 0.4mm nozzle → duvar kalınlığı 0.4mm olmalı
3. Ölçüm 0.36mm geliyorsa: Yeni flow = 100 × (0.4/0.36) = %111
4. Filament bazlı flow ayarı yapın (PETG genelde %95-98 ister)

---

Hızlı Teşhis Akış Şeması

1. Sıcaklık doğru mu? → Hayır → 5-10°C artır
2. Cold pull temiz çıkıyor mu? → Hayır → Nozzle temizle/değiştir
3. E-step kalibre mi? → Hayır → E-step kalibrasyonu yap
4. Extruder tık-tık yapıyor mu? → Evet → Dişli ve basınç kontrol
5. Bowden tube düzgün mü? → Hayır → Tube değiştir
6. Uzun baskılarda mı oluyor? → Evet → Heat creep kontrol

---

Önleme İpuçları

✅ Her yeni filament rulosunda sıcaklık testi yapın
✅ 6 ayda bir E-step kalibrasyonu kontrol edin
✅ Nozzle'ı her 500 saat baskıda değiştirin (pirinç nozzle)
✅ Hardened steel nozzle kullanıyorsanız sıcaklığı 5-10°C artırın
✅ Filamentleri kuru ortamda saklayın

---

Sıkça Sorulan Sorular

S: Under-extrusion sadece belirli katmanlarda oluyorsa?
Büyük olasılıkla kısmi tıkanıklık veya filament kalite sorunu. Cold pull ve farklı filament deneyin.

S: Yeni nozzle taktım ama hala az ekstrüzyon var?
E-step ve flow rate kalibrasyonu yapın. Ayrıca yeni nozzle'ın doğru boyutta olduğunu doğrulayın.

S: PETG'de sürekli under-extrusion yaşıyorum?
PETG daha yüksek sıcaklık ister (235-245°C). Ayrıca baskı hızını PLA'ya göre %10-15 düşürün.

---

İlgili Rehberler

• Nozzle Tıkanıklığı Çözüm Rehberi
• PLA, PETG ve ABS Karşılaştırması
• 3D Yazıcı Bakımı Rehberi