PETG Baskı Sorunları ve Çözüm Rehberi: Stringing'den Yapışmaya Her Şey

🔧 PETG Baskı Sorunları ve Çözüm Rehberi

TL;DR: PETG, PLA'nın kolay baskısı ile ABS'nin dayanıklılığını birleştirir. En büyük sorunu stringing'dir (ipliklenme) - retraction ayarlarını optimize edin (Direct Drive: 1-3mm, Bowden: 4-6mm) ve sıcaklığı 225-235°C aralığında tutun. Tablaya fazla yapışma sorunu için glue stick veya Z-offset artırma uygulayın. PETG neme hassastır, kurutma (65°C, 4-6 saat) ve kuru saklama şarttır.

---

📋 İçindekiler

1. PETG Nedir?
2. PETG'nin Avantajları ve Karşılaştırma
3. Stringing (İpliklenme) Sorunu
4. Tablaya Fazla Yapışma
5. Nem Hassasiyeti
6. Yüzey Kalitesi Sorunları
7. Optimal PETG Ayarları
8. Slicer Ayarları
9. Yazıcıya Göre Özel Notlar
10. Türkiye'de Popüler PETG Markalar
11. SSS

---

🔍 PETG Nedir?

PETG (Polyethylene Terephthalate Glycol-modified), PET plastik ailesinin 3D baskı için modifiye edilmiş halidir. Günlük hayatta su şişeleri ve gıda ambalajlarında kullanılan PET'in glikol eklenmiş versiyonudur.

PETG, 3D baskı dünyasında "en iyi iki dünyanın birleşimi" olarak kabul edilir: PLA'nın kolay baskı özelliklerini ve ABS'nin mekanik dayanıklılığını bir araya getirir.

PETG'nin Temel Özellikleri

Özellik	Değer
Baskı sıcaklığı	220-250°C
Tabla sıcaklığı	70-85°C
Cam geçiş sıcaklığı	~80°C
Çekme dayanımı	~50 MPa
Kopma uzaması	%15-20
Yoğunluk	1.27 g/cm³
Nem emme	Orta-Yüksek

---

⚡ PETG'nin Avantajları ve Karşılaştırma

PETG'nin Avantajları

1. Mekanik Dayanıklılık: PLA'dan %30-40 daha güçlü, darbe direnci yüksek
2. Kimyasal Direnç: Birçok asit, baz ve solvente dayanıklı
3. Esneklik: PLA gibi kırılgan değil, bükülme ve darbelere karşı dayanıklı
4. Gıdaya Uygunluk: FDA onaylı versiyonları gıda temasına uygun
5. UV Direnci: ABS'den daha iyi UV dayanımı
6. Düşük Büzülme: ABS'ye göre çok daha az warping
7. Kokusuz Baskı: ABS gibi kötü koku yaymaz
8. Kapalı Ortam Gerektirmez: Açık yazıcılarda sorunsuz basılabilir

Karşılaştırma Tablosu

Özellik	PLA	PETG	ABS
Baskı kolaylığı	⭐⭐⭐⭐⭐	⭐⭐⭐⭐	⭐⭐⭐
Dayanıklılık	⭐⭐	⭐⭐⭐⭐	⭐⭐⭐⭐
Esneklik	⭐	⭐⭐⭐	⭐⭐⭐
Isı direnci	⭐⭐	⭐⭐⭐	⭐⭐⭐⭐
Warping	⭐⭐⭐⭐⭐	⭐⭐⭐⭐	⭐⭐
Stringing	⭐⭐⭐⭐	⭐⭐	⭐⭐⭐
Yüzey kalitesi	⭐⭐⭐⭐⭐	⭐⭐⭐	⭐⭐⭐⭐
Koku	⭐⭐⭐⭐⭐	⭐⭐⭐⭐⭐	⭐⭐
Fiyat	⭐⭐⭐⭐	⭐⭐⭐	⭐⭐⭐

---

🕸️ Stringing (İpliklenme) Sorunu

PETG'nin en yaygın ve en sinir bozucu sorunu stringing'dir. İnce iplik şeklinde plastik telleri, baskı parçaları arasında ve travel (boş hareket) yolları boyunca oluşur.

Neden PLA'dan Daha Kötü?

1. Düşük viskozite: PETG erimiş halde PLA'dan daha akışkandır
2. Yüksek nem emme: Nemli PETG çok daha fazla string yapar
3. Geniş sıcaklık aralığı: Yüksek sıcaklık = daha fazla akışkanlık = daha fazla string
4. Yapışkan doğası: PETG eritilmiş halde yapışkan bir malzemedir

Çözüm 1: Retraction Ayarlarını Optimize Edin

Retraction, nozzle travel yaparken filamenti geri çekerek akışı durdurma işlemidir.

Direct Drive Ekstrüder

Ayar	Başlangıç	Optimum Aralık
Retraction Distance	1.5mm	1-3mm
Retraction Speed	35mm/s	25-45mm/s
Retraction Prime Speed	30mm/s	20-35mm/s
Z Hop	0.2mm	0.1-0.4mm

Bowden Ekstrüder

Ayar	Başlangıç	Optimum Aralık
Retraction Distance	5mm	4-6mm
Retraction Speed	40mm/s	30-50mm/s
Retraction Prime Speed	35mm/s	25-40mm/s
Z Hop	0.2mm	0.1-0.4mm

⚠️ DİKKAT: PETG'de retraction distance'ı çok yüksek tutmak heat break'te tıkanmaya yol açabilir. Özellikle all-metal hotend kullanıyorsanız dikkatli olun.

Çözüm 2: Sıcaklığı Düşürün

PETG'nin önerilen aralığı 220-250°C'dir, ancak stringing için:

1. Sıcaklık kulesi (temperature tower) basın
2. 5°C aralıklarla test edin (245°C → 240°C → 235°C → 230°C → 225°C)
3. En az stringing yapan ve hala iyi katman yapışması olan sıcaklığı seçin
4. Genellikle 225-235°C aralığı en iyi sonucu verir

Çözüm 3: Travel Speed Artırın

Hızlı travel, nozzle'ın boş hareketlerde daha az süre geçirmesini sağlar ve string oluşumunu azaltır.

• Önerilen travel speed: 150-250 mm/s
• Bambu Lab yazıcılarda 300+ mm/s travel mümkün
• Çok yüksek travel ivme sorunlarına dikkat

Çözüm 4: Wiping ve Coasting

Wiping (Silme): Nozzle, retraction yapmadan önce baskının kenarında hareket ederek fazla malzemeyi siler.

• Cura: "Wipe Distance" ayarı
• PrusaSlicer: "Wipe while retracting" seçeneği

Coasting (Serbest Akış): Ekstrüzyon, hattın sonundan biraz önce durdurulur. Nozzle'daki basınç kalan yolu tamamlar.

• Cura: "Coasting" ayarı (0.1-0.3mm³)
• Stringing'i azaltır ama çok yüksek değer eksik ekstrüzyona yol açar

---

🔒 Tablaya Fazla Yapışma Sorunu

Neden Sorun?

PETG, PEI tablalara çok güçlü yapışabilir. Bu durumda:

• Parçayı çıkarırken tabla yüzeyi hasar görebilir
• PEI kaplama soyulabilir
• Parça kırılabilir (tabladan sökerken)
• Cam tabla kırılabilir

Çözüm 1: Yapışma Yüzeyi Seçimi

Yüzey	PETG Uyumu	Notlar
Smooth PEI	⚠️ Çok yapışır	Asla doğrudan basmayın!
Textured PEI	✅ İdeal	En iyi seçenek
Cam + Glue Stick	✅ İyi	Glue stick ayırıcı görevi görür
Cam + Hairspray	✅ İyi	İnce bir kat yeterli
BuildTak / PEX	✅ İyi	Alternatif yüzey

⚠️ KRİTİK UYARI: PETG'yi smooth PEI tablaya doğrudan basmak tablayı kalıcı olarak hasar verebilir! Mutlaka glue stick veya hairspray kullanın.

Çözüm 2: Z-Offset Ayarı

PETG için Z-offset, PLA'dan biraz daha yüksek tutulmalıdır:

• PLA Z-offset: Standart (squish)
• PETG Z-offset: +0.02 ile +0.05mm daha yüksek
• İlk katman çok ezilmemeli, hafif yapışma yeterli
• "Baby stepping" ile baskı sırasında ince ayar yapın

Çözüm 3: İlk Katman Sıcaklığı

İlk katman tabla sıcaklığını biraz düşürmek yapışmayı kontrol altına alabilir:

• Normal tabla sıcaklığı: 80°C
• İlk katman: 75°C
• Sonraki katmanlar: 80°C

Parça Çıkarma İpuçları

1. Tablayı soğumaya bırakın (oda sıcaklığına)
2. Spring steel plate'i esnetin
3. Plastik spatula kullanın (metal spatula tablayı çizer)
4. IPA (izopropil alkol) ile kenarları gevşetin
5. Dondurucu yöntemi: Tablayı 15 dk buzluğa koyun

---

💧 Nem Hassasiyeti

PETG'nin Nem Emme Hızı

PETG, PLA'dan daha hızlı nem emer. Nemli PETG ile baskı yapmak ciddi kalite sorunlarına yol açar:

Durum	Sonuç
Kuru PETG	Temiz yüzey, minimal stringing
Hafif nemli	Artmış stringing, küçük kabarcıklar
Nemli	Çok fazla stringing, pürüzlü yüzey, patlama sesleri
Çok nemli	Kullanılamaz, sürekli patlama ve bozuk katmanlar

Nem Belirtileri

• Baskı sırasında "çıtırtı" veya "patlama" sesleri
• Nozzle'dan buhar çıkması
• Aşırı stringing
• Kabarcıklı ve pürüzlü yüzey
• Zayıf katman yapışması
• Filament gevrek ve kırılgan

Kurutma Ayarları

Yöntem	Sıcaklık	Süre	Notlar
Filament kurutucu	65°C	4-6 saat	En güvenilir yöntem
Fırın (düşük)	60-65°C	4-6 saat	Sıcaklığı kontrol edin!
Gıda kurutucu	65°C	6-8 saat	Yavaş ama etkili
Yazıcı tabla	70-80°C	4-6 saat	Rulo tablanın üzerinde

⚠️ DİKKAT: 70°C'nin üzerinde kurutma PETG'yi deforme edebilir!

Saklama Önerileri

1. Vakumlu poşet + silica gel: En ekonomik yöntem
2. Kuru kutu (dry box): Hygrometer ile nem takibi
3. PETG nem hedefi: %15'in altında bağıl nem
4. Açık bırakma süresi: Maksimum 24-48 saat (nemli ortamda)
5. AMS kullanıyorsanız: AMS'nin nem koruması sınırlı, ek önlem alın

---

🔍 Yüzey Kalitesi Sorunları

Blob ve Zit (Lekeler ve Sivilceler)

PETG'de blob (damla) ve zit (sivilce) oluşumu PLA'dan daha yaygındır.

Nedenler:

• Retraction sonrası fazla prime
• Seam (dikiş) noktasında fazla malzeme
• Çok yüksek sıcaklık

Çözümler:

• Retraction prime amount'u azaltın
• "Wipe" ve "Coast" ayarlarını aktifleştirin
• Seam pozisyonunu "Aligned" veya "Rear" yapın
• Sıcaklığı 5°C düşürün

Kötü Overhang Performansı

PETG'nin overhang performansı PLA'dan belirgin şekilde düşüktür.

Nedenler:

• Daha yüksek baskı sıcaklığı
• Daha yavaş soğuma
• Daha düşük viskozite

Çözümler:

• Fan hızını artırın (%50-70, ancak %100 katman yapışmasını zayıflatır)
• Overhang bölgelerinde hızı düşürün
• Support kullanın (45° yerine 40° eşik açısı)
• Baskı sıcaklığını düşürün

Parlak vs Mat Yüzey

• Parlak yüzey: Düşük fan (%20-30), yüksek sıcaklık (240-245°C)
• Mat yüzey: Yüksek fan (%60-80), düşük sıcaklık (225-230°C)
• Katman çizgileri PETG'de PLA'dan daha belirgin olabilir

---

📊 Optimal PETG Ayarları Tablosu

Temel Ayarlar

Parametre	Önerilen Aralık	Başlangıç Değeri
Nozzle sıcaklığı	225-245°C	230°C
Tabla sıcaklığı	70-85°C	80°C
Fan hızı	%30-60	%50
İlk katman fan	%0-10	%0
Baskı hızı	40-60 mm/s	50 mm/s
İlk katman hızı	15-25 mm/s	20 mm/s
Travel hızı	150-250 mm/s	200 mm/s
Retraction (DD)	1-3mm	2mm
Retraction (Bowden)	4-6mm	5mm
Retraction hızı	25-45 mm/s	35 mm/s
Flow rate	%90-95	%93
Katman yüksekliği	0.15-0.3mm	0.2mm

İleri Seviye Ayarlar

Parametre	Değer	Açıklama
Coast	0.1-0.2mm³	Stringing azaltma
Wipe distance	2-5mm	Nozzle silme
Z-hop	0.2-0.4mm	Nozzle kaldırma
Combing mode	Not in skin	Yüzey kalitesi
Minimum layer time	10-15s	Soğuma süresi
Bridge flow	%90-95	Köprü akışı
Bridge speed	20-30 mm/s	Köprü hızı
Bridge fan	%100	Maksimum soğutma

---

🖥️ Slicer Ayarları

Cura

• Material: Generic PETG profili başlangıç noktası
• Retraction Distance: 2mm (DD) / 5mm (Bowden)
• Retraction Speed: 35mm/s
• Print Temperature: 230°C
• Build Plate Temperature: 80°C
• Fan Speed: %50
• Coasting: Enable (0.1mm³)
• Z Hop: 0.2mm
• Combing Mode: Not in Skin

PrusaSlicer / OrcaSlicer

• Filament: Prusament PETG profili başlangıç noktası
• Nozzle Temperature: 230°C (first layer 235°C)
• Bed Temperature: 80°C (first layer 85°C)
• Cooling: Min fan %30, Max fan %60
• Retraction Length: 0.8mm (DD, Prusa MK4) / 4mm (Bowden)
• Retraction Speed: 35mm/s
• Wipe While Retracting: Enable
• Lift Z: 0.2mm

Bambu Studio

• Filament: PETG profili seçin veya oluşturun
• Nozzle Temperature: 230-240°C
• Plate Temperature: 80°C
• Fan Speed: %40-60
• Retraction: Otomatik (genellikle 0.8-1.2mm)
• Flow Ratio: 0.93-0.95

---

🖨️ Yazıcıya Göre Özel Notlar

Bambu Lab (X1C, P1S, A1)

• Textured PEI plate PETG için ideal (smooth plate'de glue stick kullanın)
• Direct drive ekstrüder ile düşük retraction yeterli
• Bambu PETG Basic profili iyi bir başlangıç noktası
• AMS'de PETG kullanırken nem kontrolüne dikkat
• X1C kapalı ortamda PETG mükemmel sonuç verir
• Flow dynamics calibration PETG için de yapılmalı

Creality (Ender 3, Ender 5, K1)

• Ender 3 cam tablada glue stick zorunlu
• Bowden tube ile retraction 5-6mm önerilir
• Stock Ender 3 hotend PETG için yeterli (all-metal daha iyi)
• K1 serisi direct drive ile PETG performansı iyi
• K1'de Creality Print PETG profili kullanılabilir
• Part cooling fanı PETG'de %40-50 yeterli

Prusa (MK3S+, MK4, Mini+)

• Smooth PEI'de PETG basmayın! Textured PEI veya satin kullanın
• MK4 direct drive ile retraction 0.8mm yeterli
• PrusaSlicer'daki Prusament PETG profili mükemmel başlangıç
• Mini+ Bowden ile retraction 3.5-4.5mm
• Input shaper ile PETG hızı artırılabilir (60-80 mm/s)

---

🇹🇷 Türkiye'de Popüler PETG Markalar

Filamix PETG

• Fiyat aralığı: Orta
• Renk seçenekleri: Geniş
• Baskı sıcaklığı: 230-240°C
• Kalite: Tutarlı çap, az stringing
• Özel notlar: Türkiye'nin en yaygın yerli markası

Porima PETG

• Fiyat aralığı: Orta-Üst
• Renk seçenekleri: Orta
• Baskı sıcaklığı: 225-240°C
• Kalite: İyi çap toleransı
• Özel notlar: İstanbul merkezli üretim

Elas3D PETG

• Fiyat aralığı: Orta
• Renk seçenekleri: Sınırlı
• Baskı sıcaklığı: 230-245°C
• Kalite: Mekanik dayanıklılık yüksek
• Özel notlar: Endüstriyel uygulamalara uygun

İthal Markalar

• eSUN PETG: Uygun fiyat, iyi kalite, geniş renk seçeneği
• Polymaker PolyLite PETG: Premium kalite, düşük stringing
• Prusament PETG: En iyi çap toleransı (±0.02mm)
• Bambu Lab PETG Basic: AMS ile optimum uyum

---

💡 Genel Önleme İpuçları

1. Her zaman kuru filament kullanın: Kurutucu veya kuru kutu şart
2. Sıcaklık testi yapın: Her yeni rulo için temperature tower basın
3. Z-offset'i ayrı kaydedin: PLA ve PETG için farklı Z-offset
4. İlk katmanı gözleyin: PETG'de ilk katman PLA'dan daha kritik
5. Glue stick bulundurun: Acil yapışma sorunları için
6. Travel hızını yüksek tutun: Stringing'in en kolay çözümü
7. Fan'ı aşırı kullanmayın: Katman yapışmasını zayıflatır
8. Sabırlı olun: PETG, PLA'dan daha yavaş basılmalıdır

---

❓ SSS (Sıkça Sorulan Sorular)

S: PETG mi ABS mi kullanmalıyım?

C: Kapalı ortamınız (enclosed printer) yoksa PETG. PETG warping yapmaz, kokusuz ve ABS'ye yakın dayanıklılıktadır. ABS sadece yüksek ısı direnci (>80°C) gerektiğinde tercih edilmelidir.

S: PLA yazıcımda PETG basabilir miyim?

C: Çoğu PLA yazıcısı PETG de basabilir. 250°C'ye çıkabilen hotend ve 80°C tabla yeterlidir. All-metal hotend önerilir ama PTFE lined hotend 240°C'ye kadar dayanır.

S: PETG gıdaya uygun mu?

C: Ham PETG malzemesi gıdaya uygundur ancak FDM baskıda katmanlar arası mikro boşluklar bakteri üremesine uygun ortam yaratır. Gıda teması için food-safe epoksi kaplama önerilir.

S: PETG dış mekanda kullanılabilir mi?

C: Evet, PETG UV direnci PLA ve ABS'den daha iyidir. Ancak uzun süreli doğrudan güneş ışığında zaman içinde bozulma görülebilir. ASA dış mekan için daha iyidir.

S: Stringing'i tamamen ortadan kaldırmak mümkün mü?

C: Tamamen ortadan kaldırmak çok zordur. Ancak doğru retraction, düşük sıcaklık, kuru filament ve yüksek travel hızıyla %90+ azaltma mümkündür. Kalan küçük string'ler ısı tabancası ile temizlenebilir.

S: PETG ile köprü (bridge) yapılabilir mi?

C: Evet ama PLA kadar iyi değildir. Fan'ı %100'e çıkarın, hızı 20-25 mm/s'ye düşürün ve flow'u %90-95 yapın. 20-30mm köprü mesafesi genellikle sorunsuz.

S: PETG neden PLA'dan daha pahalı?

C: Ham madde maliyeti, üretim sürecinin karmaşıklığı ve daha sıkı kalite kontrolü PETG'yi PLA'dan %15-30 daha pahalı yapar. Ancak dayanıklılık farkı göz önüne alındığında uzun vadede ekonomik olabilir.

---

📚 İlgili Rehberler

• Flow Kalibrasyonu Rehberi
• Brim, Raft ve Skirt Rehberi
• Destek Yapıları Optimizasyonu
• Çok Renkli Baskı Sorunları

---

Bu rehber 3D-labX topluluğu tarafından hazırlanmıştır. Sorularınız için Topluluk Forumu sayfamızı ziyaret edin.